Azərbaycanın xarici siyasətində və iqtisadi əlaqələr sistemində Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) ilə əməkdaşlıq son illərdə getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır. Xüsusilə Çin, Rusiya, Hindistan, İran və Mərkəzi Asiya dövlətlərini özündə birləşdirən bu platformanın qlobal iqtisadi və geosiyasi çəkisi Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlar açır. Prezident İlham Əliyevin ŞƏT tədbirlərində iştirakı isə Bakının bu təşkilatla münasibətlərə strateji əhəmiyyət verdiyini göstərən mühüm mesajdır.
İqtisadçılar bildirir ki, Azərbaycanın Orta Dəhlizin əsas halqalarından biri olması da ölkənin ŞƏT məkanında iqtisadi və tranzit əhəmiyyətini daha da artırır.
Bəs 3,4 milyarddan çox insanı və dünya iqtisadiyyatının böyük hissəsini əhatə edən bu təşkilat Azərbaycan üçün nə vəd edir?
Mövzu ilə bağlı iqtisadçı Eldəniz Əmirov Musavat.com-a danışıb:
"Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) miqyası və iqtisadi potensialı Azərbaycanın bu platforma ilə əməkdaşlığının əhəmiyyətini daha aydın göstərir. Hazırda təşkilatın 10 üzvü var. Bunlar Çin, Rusiya, Hindistan, Pakistan, İran, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Tacikistan və Belarusdur. Bu ölkələrdə ümumilikdə 3,4 milyarddan çox insan yaşayır. ŞƏT məkanı təxminən 36 milyon kvadratkilometr ərazini əhatə edir, dünya ÜDM-nin təxminən 25 faizini və beynəlxalq ticarətin 15 faizindən çoxunu formalaşdırır".
İqtisadçı qeyd edib ki, Azərbaycan hazırda ŞƏT-də dialoq tərəfdaşı statusuna malikdir. Lakin ölkənin iqtisadi əlaqələrinə nəzər saldıqda təşkilata üzv dövlətlərin Azərbaycanın xarici ticarətində kifayət qədər böyük çəkiyə malik olduğu görünür:
"Belə ki, 2025-ci ildə Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsinin 10 faizi Rusiyanın, 9,9 faizi Çinin, 1,6 faizi Özbəkistanın, 1,4 faizi Qazaxıstanın, 1,3 faizi İranın, 0,9 faizi Belarusun, 0,8 faizi isə Hindistanın payına düşüb. Yalnız bu yeddi ölkənin payını topladıqda 25,9 faiz göstəricisi alınır. Pakistan, Qırğızıstan və Tacikistanı da nəzərə alsaq, ŞƏT üzvü ölkələrin Azərbaycanın xarici ticarətindəki faktiki payının daha yüksək olduğu ortaya çıxır".
Eldəniz Əmirov vurğulayıb ki, Azərbaycanın ŞƏT üçün əhəmiyyəti yalnız ticarət əlaqələri ilə məhdudlaşmır:
"Azərbaycan təşkilatın əsas iqtisadi mərkəzləri olan Çin və Mərkəzi Asiya ölkələrini Xəzər dənizi üzərindən Türkiyə və Avropa ilə birləşdirən mühüm nəqliyyat marşrutunun üzərində yerləşir. Bu baxımdan Orta Dəhlizin inkişafı Azərbaycanın ŞƏT məkanındakı iqtisadi və tranzit rolunu daha da gücləndirə bilər. Beləliklə, dünyanın hər 4 dollar ÜDM-indən təxminən birinin formalaşdığı və 3,4 milyarddan çox insanın yaşadığı nəhəng iqtisadi məkanla münasibətlərin genişləndirilməsi Azərbaycan üçün mühüm perspektivlər vəd edir. Bu əməkdaşlıq ölkəyə yalnız siyasi və diplomatik imkanlar deyil, eyni zamanda ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiyaların cəlb edilməsi, tranzit gəlirlərinin yüksəldilməsi və logistika imkanlarının genişləndirilməsi baxımından ciddi iqtisadi üstünlüklər qazandıra bilər".
