Ermənistanın Daxili İşlər Nazirliyinin Qarabağda yaşamış ermənilərin vətəndaşlığı məsələsində illər ərzində tamamilə fərqli mövqelər ortaya qoyduğu məlum olub.
CivilNet-in araşdırmasına əsasən, 2003-cü ildə Ermənistan DİN məhkəmədə bildirirdi ki, 1988-ci ildən etibarən Ermənistan SSR vətəndaşı hesab edilən və Qarabağda yaşayan şəxslər qanunun qüvvəsi ilə Ermənistan Respublikasının vətəndaşları kimi tanınıblar. Bunun üçün onların ayrıca vətəndaşlıq ərizəsi verməsinə və ya prezident fərmanının olmasına ehtiyac yox idi.
Lakin bu gün eyni nazirliyin Miqrasiya və Vətəndaşlıq Xidməti tamamilə başqa mövqe ortaya qoyur. Qurum bildirir ki, 1995-ci ildə qəbul edilmiş “Ermənistan Respublikasının vətəndaşlığı haqqında” qanunun müvafiq müddəası Qarabağ ermənilərinə şamil edilməyib.
1995-ci il qanununun 10-cu maddəsinin birinci hissəsində Ermənistan SSR-in keçmiş vətəndaşlarından Ermənistanda daimi yaşayan şəxslərin Ermənistan Respublikasının vətəndaşı kimi tanındığı göstərilirdi.
DİN-in Miqrasiya və Vətəndaşlıq Xidmətinin indiki şərhinə görə isə bu norma Qarabağ ermənilərinə aid olmayıb. Nazirlik CivilNet-ə bildirib ki, Ermənistan SSR vətəndaşları dedikdə Ermənistan SSR ərazisində daimi yaşayan və qeydiyyatda olan şəxslər nəzərdə tutulurdu.
Qurumun mövqeyinə əsasən, Qarabağ ermənilərinin Ermənistan SSR ərazisində daimi yaşayış yeri və qeydiyyatı olmadığı üçün qanunun 10-cu maddəsinin birinci hissəsi onlara tətbiq edilə bilməzdi.
Ancaq diqqətçəkən məqam budur ki, Ermənistan DİN-in bugünkü izahı nazirliyin 2003-cü ildə məhkəmədə müdafiə etdiyi mövqelə ziddiyyət təşkil edir. Həmin vaxt nazirlik Qarabağda yaşayan və Ermənistan SSR vətəndaşı hesab edilən şəxslərin qanunun qüvvəsi ilə Ermənistan Respublikasının vətəndaşlığını əldə etdiyini bildirirdi.
Beləliklə, eyni dövlət qurumu Qarabağ ermənilərinin Ermənistan vətəndaşlığı məsələsində 23 il ərzində bir-birinə zidd iki fərqli hüquqi mövqe ortaya qoyub.
Qeyd edək ki, söhbət Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazisi olan Qarabağda işğal dövründə yaradılmış qanunsuz separatçı qurumun nəzarətində yaşamış şəxslərdən gedir. Həmin separatçı qurum heç vaxt beynəlxalq hüququn subyekti və ya tanınmış dövlət olmayıb.
Bu baxımdan Ermənistanın indiki hakimiyyətinin Qarabağ ermənilərinin avtomatik olaraq Ermənistan vətəndaşı hesab edilməməsi barədə hüquqi mövqeyi əvvəlki yanaşmadan fərqli olaraq mövcud hüquqi reallığa daha uyğun görünür.
Məsələnin siyasi tərəfi də diqqətdən kənarda qalmır. Qarabağdan Ermənistana köçmüş ermənilər arasında revanşist mövqedən çıxış edən və Azərbaycanla əldə olunmuş razılaşmalara qarşı sərt mövqe tutan qüvvələr mövcuddur. Bu qüvvələrin Ermənistanın daxili siyasi proseslərində fəallaşması Paşinyan hakimiyyəti üçün də əlavə problem yarada bilər.
Bu səbəbdən Qarabağ ermənilərinin Ermənistan vətəndaşlığını kütləvi şəkildə əldə etməsi məsələsi təkcə hüquqi deyil, həm də siyasi əhəmiyyət daşıyır. Vətəndaşlıq onların seçkilərdə və digər siyasi proseslərdə iştirak imkanlarını genişləndirə və revanşist qüvvələrin Ermənistan daxilində siyasi çəkisinin artmasına şərait yarada bilər.
Beləliklə, Ermənistan DİN-in bugünkü mövqeyi 2003-cü ildə müdafiə etdiyi mövqelə açıq şəkildə ziddiyyət təşkil etsə də, hazırkı yanaşmanın arxasında həm hüquqi, həm də Ermənistanın daxili siyasi mübarizəsi ilə bağlı amillərin dayandığı görünür.musavat.com
