Dünya avtomobil sənayesində baş verən hadisələr göstərir ki, bu sahədə rəqabət elektromobillərin istehsalı ilə məhdudlaşmır. Gələcəyin əsas mübarizəsi süni intellekt, proqram təminatı, məlumat təhlükəsizliyi və "ağıllı avtomobil" texnologiyaları ətrafında gedir. Bir neçə il əvvəl avtomobil istehsalçıları əsasən daha uzun yürüş məsafəsinə malik elektromobillər hazırlamağa çalışırdılar. İndi isə əsas məqsəd avtomobili daim inkişaf edən, sahibini tanıyan və internet üzərindən mütəmadi yenilənən rəqəmsal platformaya çevirməkdir.
Reuters agentliyinin yazdığına görə, dünyanın bir sıra iri avtomobil istehsalçıları yeni modellərin hazırlanmasını və proqram təminatının işlənməsini artıq Çində həyata keçirirlər. “General Motors”, “Renault”, “Audi” və digər şirkətlər Çin mühəndislərinin hazırladığı texnologiyalardan istifadə edirlər. Bu isə göstərir ki, Çin artıq təkcə ucuz avtomobil istehsal edən ölkə deyil, həm də innovasiya ixrac edən texnologiya mərkəzinə çevrilib.
Sənayedə əsas müzakirə mövzularından biri də süni intellektlə idarə olunan avtomobillərdir. Ekspertlər hesab edirlər ki, yaxın gələcəkdə avtomobillər sürücünün vərdişlərini öyrənəcək, texniki nasazlıqları əvvəlcədən müəyyən edəcək, enerji sərfiyyatını optimallaşdıracaq və proqram yeniləmələri vasitəsilə illər keçdikcə yeni funksiyalar qazanacaq. Başqa sözlə, avtomobil satın alındıqdan sonra köhnəlməyəcək, əksinə, smartfonlar kimi daim yenilənəcək. ABŞ-da isə diqqət daha çox təhlükəsizlik məsələlərinə yönəlib. Amerika mediasında yer alan xəbərlərə görə, Konqresdə Çin istehsalı olan avtomobillərin proqram təminatı və əlaqə sistemləri ilə bağlı məhdudiyyətlərin daha da sərtləşdirilməsi müzakirə olunur. Vaşinqton hesab edir ki, müasir avtomobillər topladıqları böyük həcmdə məlumat səbəbindən milli təhlükəsizlik baxımından risk yarada bilər. Çünki bu avtomobillər marşrutlar, kameralar, mikrofonlar və digər rəqəmsal sistemlər vasitəsilə böyük həcmdə məlumat toplayır. Avropada isə vəziyyət daha mürəkkəbdir. Bir tərəfdən, Avropa avtomobil sənayesi Çin texnologiyalarından və investisiyalarından istifadə etmədən rəqabət qabiliyyətini qorumaqda çətinlik çəkir. Digər tərəfdən isə Avropa İttifaqı strateji texnologiyalarda xarici asılılığın artmasını risk hesab edir. Buna görə də Brüsseldə həm yerli istehsalı qorumaq, həm də xarici investisiyaları tam itirməmək məqsədilə yeni sənaye siyasəti hazırlanır.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, yaxın illərdə avtomobil istehsalçılarının əsas gəlir mənbəyi artıq mühərrik və ya ehtiyat hissələrinin satışı olmayacaq. Əsas gəlir proqram təminatı, ödənişli rəqəmsal xidmətlər, uzaqdan diaqnostika və süni intellekt funksiyalarından əldə ediləcək. Buna görə də dünyanın aparıcı şirkətləri proqram mühəndisliyinə milyardlarla dollar investisiya yatırırlar.
Bu tendensiyalar Azərbaycan bazarı üçün də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Son iki ildə ölkədə Çin istehsalı olan avtomobillərin sayı sürətlə artır. BYD, Changan, Geely və digər markalar bazarda mövqelərini gücləndirirlər. Lakin dünya avtomobil sənayesində baş verən son dəyişikliklər göstərir ki, yaxın gələcəkdə avtomobil seçərkən alıcılar yanacaq sərfiyyatına və ya batareyanın yürüş məsafəsinə deyil, proqram təminatının imkanlarına, süni intellekt funksiyalarına, kibertəhlükəsizlik səviyyəsinə və istehsalçının neçə il proqram yeniləməsi təqdim edəcəyinə də diqqət yetirəcəklər.
Bütün bunlar göstərir ki, avtomobil sənayesi yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur. Gələcəyin avtomobili sadəcə nəqliyyat vasitəsi deyil, internetə qoşulan, daim yenilənən və süni intellektlə idarə olunan rəqəmsal platforma olacaq. Bu yarışda isə hazırda ən sürətlə irəliləyən ölkə Çindir. ABŞ təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirir, Avropa isə texnoloji müstəqilliyini qorumaq üçün yeni strategiyalar hazırlayır. Bu qlobal dəyişikliklər Azərbaycanın avtomobil bazarına və istehlakçı seçimlərinə də yaxın illərdə birbaşa təsir göstərəcək.
