https://fim.az/ az https://fim.az/arasdirma/57324-xurman-bir-d-bel-yeyin-dmir-ehtiyacnz-tam-qarlayr.html https://fim.az/arasdirma/57324-xurman-bir-d-bel-yeyin-dmir-ehtiyacnz-tam-qarlayr.html 57324 Fri, 06 Mar 2026 14:22:37 +0400 native-yes

Ramazan süfrələrinin əsas qidası sayılan xurma həm iftarda, həm də gündəlik qidalanmada əvəzsiz rol oynayır. Bu faydalı meyvəni daha təsirli etmək üçün xurmanın üzərinə bir neçə damcı təzə limon suyu sıxmaq tövsiyə edilir.

Demokrat.az xəbər verir ki, xurma liflə zəngin olduğundan həzm sisteminə müsbət təsir göstərir. Limon suyu ilə birlikdə istehlak edildikdə isə bağırsaqların fəaliyyəti sürətlənir və qəbizlik kimi problemlərin qarşısı alınır. Eyni zamanda bədənin enerji ehtiyatını qısa müddətdə bərpa etməyə kömək edir.

Xurmanın tərkibindəki kalium, kalsium və maqnezium sümük sağlamlığını qoruyur. Limonun tərkibindəki C vitamini isə xurmada olan dəmirin orqanizm tərəfindən daha yaxşı mənimsənməsini təmin edir. Beləliklə, qandakı dəmir səviyyələrini artırmaq istəyənlər üçün bu üsul olduqca faydalıdır.

B6 vitamini və antioksidantlarla zəngin olan xurma limonla birləşdikdə qocalma prosesini yavaşladır, qan şəkərinin qəfil yüksəlməsinin qarşısını alır və uzun müddət toxluq hissi yaradır. Sağlamlığına diqqət edən hər kəs bu sadə metodu gündəlik rasionuna daxil edə bilər.]]> https://fim.az/arasdirma/56796-bitki-yalarnn-gizli-frqlri-xbrdarliq.html https://fim.az/arasdirma/56796-bitki-yalarnn-gizli-frqlri-xbrdarliq.html 56796 Thu, 05 Feb 2026 15:30:21 +0400 native-yes

Bitki yağları mətbəxdə çox vaxt eyni məqsədlə istifadə olunur, amma əslində hər yağın öz yeri var. Günəbaxan yağı tərkibinə görə daha həssas yağdır və yüksək temperaturu sevmir. Bu səbəbdən onu salatlarda, soyuq yeməklərdə və ya yemək hazır olduqdan sonra istifadə etmək daha məqsədəuyğundur. Qızartma zamanı faydalı xüsusiyyətlərinin böyük hissəsi itir.

Bunu keyfiyyət üzrə mütəxəssis Pərvin İbrahimov bildirib.

Onun sözlərinə görə, palma yağı struktur baxımından daha davamlıdır: "Yüksək temperaturda daha gec parçalanır və bu səbəbdən sənayedə və dərin qızartmalarda geniş istifadə olunur. Lakin onun gündəlik rasionda tez-tez yer alması ürək-damar sağlamlığı baxımından risk yarada bilər. Buna görə də əsas yağ mənbəyi kimi seçilməsi tövsiyə edilmir".

Mütəxəssis qeyd edib ki, kanola yağı isə yağ turşularının paylanmasına görə fərqlənir: "Orta temperaturda bişirmələrdə və salatlarda istifadə üçün daha uyğundur. Omeqa-3 tərkibi sayəsində ürək sağlamlığına daha müsbət təsir göstərir. Yağ seçərkən əsas diqqət etməli məqam istifadə sahəsi və temperaturdur".]]> https://fim.az/gundem/55142-lisenziyasz-kosmetoloq-skin-xanm-insan-hyat-il-oynayr-nrimanovda-thlkli-prosedurlar.html https://fim.az/gundem/55142-lisenziyasz-kosmetoloq-skin-xanm-insan-hyat-il-oynayr-nrimanovda-thlkli-prosedurlar.html 55142 Tue, 28 Oct 2025 10:33:24 +0400 native-yes

Bakunews.az-a daxil olan məlumata görə, Nərimanov rayonu, İsmayıl Hidayətzadə küçəsi 30 ünvanında, Rəssamlıq Akademiyasının yaxınlığında “Səkinə” adı ilə tanınan qadın kosmetoloq fəaliyyəti ilə məşğuldur.

Aparılan araşdırma nəticəsində məlum olub ki, həmin şəxsin nə Səhiyyə Nazirliyində, nə də Azərbaycan Tibb Universitetində qeydiyyatı mövcuddur. Yəni o, tibbi təhsili və rəsmi lisenziyası olmadan estetik müdaxilələr həyata keçirir.

Sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərdən də aydın olur ki, Səkinə adlı qadın müxtəlif şəxslərin üzlərinə iynə vasitəsilə prosedurlar tətbiq edir. Bu isə tibbi savadı olmayan şəxs tərəfindən insan sağlamlığına birbaşa müdaxilə deməkdir.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, ixtisassız şəxslərin bu cür tibbi prosedurları yerinə yetirməsi insan sağlamlığı üçün ciddi fəsadlara səbəb ola bilər və qanunla qadağandır.


Məsələ ilə bağlı “Səkinə” xanımla əlaqə saxladıq. O, iddialara cavab verməkdən yayınaraq, suallarımıza kobud münasibət göstərdi. Tibbi təhsilinin və Səhiyyə Nazirliyindən lisenziyasının olub-olmaması ilə bağlı suala cavab vermək əvəzinə, dəstəyi özünü həyat yoldaşı kimi təqdim edən şəxsə verərək “nə quluqunuz?” ifadəsi ilə kobud reaksiya göstərib.

Jurnalistlərlə ünsiyyətdən yayınan və suallardan qaçan Səkinə xanımın bu davranışı suallar doğurur. Maraqlıdır, bu gün media qarşısında cavab verməkdən çəkinən Səkinə xanım sabah qanun qarşısında da eyni cür davranacaqmı?

Bakunews.az]]> https://fim.az/gundem/55065-uaqlar-qumar-tlsind-rr-kazinonun-arxasnda-kim-dayanr.html https://fim.az/gundem/55065-uaqlar-qumar-tlsind-rr-kazinonun-arxasnda-kim-dayanr.html 55065 Wed, 22 Oct 2025 22:37:39 +0400 native-yes

Son dövrlər hüquq-mühafizə orqanlarının onlayn qumar və mərc oyunlarının təşkilinə qarşı əməliyyatları intensivləşsə də, bəzi şəxslər bu qanunsuz fəaliyyətdən əl çəkmirlər.

Azərbaycan Reallığı-nın əldə etdiyi məlumatlara görə, “RR Kazino” adlı onlayn platforma ölkə ərazisində aktiv şəkildə qanunsuz fəaliyyət göstərir və xüsusilə gənc və azyaşlı vətəndaşları hədəf alır.

Məlumata əsasən, özünü “RR Kazino” əməkdaşı kimi təqdim edən şəxslər (099) 875 66 48 nömrəsi və digər yerli nömrələr vasitəsilə “WhatsApp” üzərindən vətəndaşlara reklam xarakterli mesajlar göndərirlər. Mesajlarda “RR Kazino yenidən sizinlə”, “Yüksək bonuslar – 30%”, “Həftə sonuna özəl – 100% bonus” kimi cəlbedici ifadələr yer alır. Məqsəd isə sadədir — insanları onlayn qumar oyunlarına qoşulmağa sövq etmək.

Ən narahatedici məqam odur ki, bu çağırışların bir çoxu 14–17 yaş arası azyaşlılara göndərilir. Yeniyetmələr “asan qazanc” və “bonus” vədlərinə aldanaraq ailələrinin yığdığı vəsaitləri bu oyunlara yatırırlar. Nəticədə bir çox ailələr maddi və mənəvi baxımdan ciddi zərbə alır, bəzi hallarda isə bu, ailədaxili problemlərə və sosial fəsadlara gətirib çıxarır.

Ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, onlayn qumar oyunları yalnız maddi asılılıq deyil, həm də psixoloji gərginlik və davranış pozuntuları yaradır. Gənclər arasında bu cür oyunlara marağın artması gələcək nəsillər üçün təhlükəli sosial tendensiyadır.

Maraqlıdır ki, “RR Kazino” ilə əlaqəli şəxslər özlərini gizlətmir, hətta Bakıda fəaliyyət göstərdiklərini iddia edirlər. Bu isə göstərir ki, bəzi şəbəkələr özlərini “toxunulmaz” hesab edir və qanunları açıq şəkildə pozmaqdan çəkinmirlər.

Halbuki Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, qumar oyunlarının təşkili, təbliği və bu fəaliyyətə şərait yaradılması qəti şəkildə qadağandır və bu əməl həm inzibati, həm də cinayət məsuliyyəti yaradır.

Artıq “RR Kazino”nun fəaliyyəti nəticəsində xeyli sayda ailə zərər çəkib. Valideynlər övladlarının bu cür oyunlara aludə olmasından narahatdırlar. Sosial şəbəkələrdə və redaksiyamıza daxil olan müraciətlərdə qeyd olunur ki, azyaşlılar qumar oynamaq üçün ailələrinin gizlicə topladığı vəsaitləri bu saytlara yatırırlar.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu kimi halların qarşısını almaq üçün təkcə hüquq-mühafizə orqanlarının deyil, həm də ictimai nəzarətin gücləndirilməsi vacibdir. Valideynlər övladlarının internet davranışına diqqət yetirməli, şübhəli mesajlar və oyun linkləri ilə qarşılaşdıqda dərhal aidiyyəti qurumlara müraciət etməlidirlər.

Cəmiyyət inanır ki, Daxili İşlər Nazirliyi və digər aidiyyəti qurumlar məsələ ilə bağlı lazımi tədbirlər görəcək, onlayn qumar şəbəkələrinin arxasında dayanan şəxslər müəyyən edilərək qanun qarşısında cavab verəcəklər.

“RR Kazino” kimi qanunsuz platformaların fəaliyyəti yalnız fərdlərə deyil, bütövlükdə cəmiyyətin dəyərlərinə zərbə vurur.

Azərbaycan Reallığı olaraq mövzunu diqqətdə saxlayırıq və məsələ ilə bağlı rəsmi qurumların açıqlamalarını təqdim edəcəyik.]]> https://fim.az/arasdirma/54915-wi-fi-sizi-gizlic-izly-bilr-xbrdarlq.html https://fim.az/arasdirma/54915-wi-fi-sizi-gizlic-izly-bilr-xbrdarlq.html 54915 Tue, 14 Oct 2025 09:32:03 +0400 native-yes

Karlsrue Texnologiya İnstitutunun alimləri yalnız “Wi-Fi” siqnallarını analiz etməklə insanları izləməyin və identifikasiya etməyin mümkün olduğunu müəyyən ediblər.

“Qafqazinfo” xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, bu texnologiya Tayvanda keçiriləcək ACM Kompüter və Kommunikasiya Təhlükəsizliyi konfransında təqdim olunacaq.

Tədqiqat göstərib ki, “Wi-Fi” cihazları ətraf mühitdə elektromaqnit sahəsi yaradır və bu sahənin təhlili insanların məkan daxilindəki mövqeyini və hərəkətini vizual şəkildə əks etdirməyə imkan verir. Hətta üzərinizdə heç bir cihaz olmasa belə, ətrafdakı “Wi-Fi” qurğuları sizi müəyyən edə bilər.

Alimlər bildirirlər ki, bu texnologiya hər bir routeri potensial izləmə vasitəsinə çevirir. İnsanlar “Wi-Fi” siqnalları vasitəsilə xəbərsiz şəkildə izlənilə və sonradan tanına bilər.

Tədqiqat zamanı 197 nəfər üzərində aparılan testlərdə sistemin insanları 100 faiz dəqiqliklə müəyyən etdiyi məlum olub. Alimlər yeni nəsil “Wi-Fi” standartlarında məxfilik və təhlükəsizlik mexanizmlərinin tətbiqinə çağırırlar.]]> https://fim.az/arasdirma/54826-telefonumuzdak-bu-proqramlarda-ermnistan-detal-uzaq-durun-xbrdarliq.html https://fim.az/arasdirma/54826-telefonumuzdak-bu-proqramlarda-ermnistan-detal-uzaq-durun-xbrdarliq.html 54826 Wed, 08 Oct 2025 14:22:15 +0400 native-yes

Azərbaycanda bir neçə Ermənistan mənşəli proqram təminatından aktiv şəkildə istifadə olunur.

Bunu texnobloger Fərid Pərdəşünas deyib. Onun sözlərinə görə, istifadəçilər çox vaxt özləri də bilmirlər ki, bu tətbiqlər ermənilərə məxsusdur:

“Proqramlar yaxşı imkanlar təqdim edə bilər, amma özlüyündə bizim vətəndaşların məlumatları üçün ciddi təhlükə yaradır. Məsələn, foto redaktə tətbiqi olan "Picsart" cihazın qalereyasına və fayllarına giriş icazəsi verir.

Təsəvvür edin, şirkət hər nə qədər “tərəfsizlik” və “peşəkarlıq” nümayiş etdirsə də, adi bir qərəzli mühəndis belə bu məlumatlara müdaxilə edə bilər. Yəni burada insan faktoru çox önəmlidir. Bu səbəbdən sizə aşağıda qeyd etdiyim tətbiqlərdən uzaq durmağı və onların qarşısında göstərilən alternativlərdən istifadə etməyi tövsiyə edirəm:

"Picsart" – mənşə: Ermənistan — alternativ olaraq "Canva", "Adobe Express", "CapCut" istifadə edin.
"Renderforest" – mənşə: Ermənistan — alternativ olaraq "Envato Placeit" və "FlexClip" istifadə edin.
"SoloLearn" – mənşə: Ermənistan — alternativ olaraq "Codecademy" və" free CodeCamp" istifadə edin.
"Krisp" – mənşə: Ermənistan — alternativ olaraq “NVIDIA Broadcast” və “Zoom”/”Google Meet” səs filtrasiyası istifadə edin.
"Zangi" messenceri – mənşə: Ermənistan — alternativ olaraq “Signal” və ya “Wire” istifadə edin.

Məqsədim bu həlləri pisləmək deyil. Əsas məqsəd çox ciddi məsələ olan məlumat təhlükəsizliyidir. Bu tətbiqlərdən istifadə edənlər diqqətli olsunlar və daha etibarlı alternativlərə keçid etsinlər", - deyə o əlavə edib.]]> https://fim.az/arasdirma/54324-azrbaycanda-hr-ailnin-ne-avtomobili-var-rayonlar-zr-tam-siyah.html https://fim.az/arasdirma/54324-azrbaycanda-hr-ailnin-ne-avtomobili-var-rayonlar-zr-tam-siyah.html 54324 Thu, 04 Sep 2025 09:00:39 +0400 native-yes

Azərbaycanda mövcud olan minik avtomobillərinin 94,3%-ni və ya 1 milyon 494 min 819 ədədini şəxsi minik avtomobilləri təşkil edir.

Açıqlanan rəsmi məlumatlar xəbər verir ki, Azərbaycanda hər yüz ev təsərrüfatına (ailə) düşən şəxsi minik avtomobillərinin sayı 65 olub.

Qeyd edək ki, Bakı şəhərində hər 100 ailəyə 99 minik avtomobili düşür. 3 il əvvəl – 2021-ci ildə bu göstərici 104 avtomobil olub.

Azərbaycanda hər 100 ailəyə düşən avtomobil sayı şəhər və rayonlar üzrə aşağıdakı kimi olub:

Bakı – 99 ədəd;
Xocalı – 92 ədəd;
Xocavənd – 91 ədəd;
Qubadlı – 81 ədəd;
Şuşa – 79 ədəd;
Ağdam – 71 ədəd;
Şəmkir – 69 ədəd;
Füzuli – 67 ədəd;
Gəncə – 66 ədəd;
Göygöl – 66 ədəd;
Laçın – 66 ədəd;
Zəngilan – 66 ədəd;
Tovuz – 65 ədəd;
Cəbrayıl – 65 ədəd;
Qazax – 64 ədəd;
Sumqayıt – 63 ədəd;
Naftalan – 62 ədəd;
Bərdə – 61 ədəd;
İmişli – 61 ədəd;
Şamaxı – 61 ədəd;
Qəbələ – 61 ədəd;
Tərtər – 59 ədəd;
Ağstafa – 58 ədəd;
Göyçay – 58 ədəd;
İsmayıllı – 58 ədəd;
Hacıqabul – 58 ədəd;
Salyan – 58 ədəd;
Daşkəsən – 57 ədəd;
Xaçmaz – 57 ədəd;
Samux – 57 ədəd;
Ağcabədi – 56 ədəd;
Goranboy – 55 ədəd;
Şəki – 55 ədəd;
Qax – 55 ədəd;
Şirvan – 55 ədəd;
Oğuz – 54 ədəd;
Quba – 54 ədəd;
Kürdəmir – 54 ədəd;
Sabirabad – 53 ədəd;
Masallı – 53 ədəd;
Yevlax – 53 ədəd;
Ağdaş – 50 ədəd;
Lerik – 50 ədəd;
Biləsuvar – 50 ədəd;
Beyləqan – 49 ədəd;
Şabran – 49 ədəd;
Ucar – 47 ədəd;
Neftçala – 47 ədəd;
Saatlı – 47 ədəd;
Lənkəran – 46 ədəd;
Mingəçevir – 46 ədəd;
Siyəzən – 45 ədəd;
Zaqatala – 45 ədəd;
Zərdab – 44 ədəd;
Yardımlı – 43 ədəd;
Balakən – 42 ədəd;
Qusar – 40 ədəd. (Yeniavaz.com)]]> https://fim.az/arasdirma/53810-ventilyator-v-ya-kondisioner-qarsnda-yatmaq-insan-xstlndirirmi.html https://fim.az/arasdirma/53810-ventilyator-v-ya-kondisioner-qarsnda-yatmaq-insan-xstlndirirmi.html 53810 Tue, 05 Aug 2025 10:02:36 +0400 native-yes

Yay aylarının dözülməz istisində bir çox insan yatmaq üçün "ventilyator" (sərinkeş) və ya kondisionerdən istifadə edir. Bəs bu, sağlamlıq üçün nə qədər təhlükəsizdir?

Qaynarinfo xəbər verir ki, sinə xəstəlikləri üzrə mütəxəssis Prof. Dr. Hacer Kuzu Okur bu mövzuda vacib məqamlara aydınlıq gətirib.

Ventilyator və ya kondisioner qarşısında yatmaq nəyə səbəb ola bilər?

* Burun və boğaz quruluğu yarana bilər və bu, infeksiyalara zəmin hazırlaya bilər.
* Filtrləri təmizlənməyən kondisionerlər allergen yayaraq allergik rinit və astma tutmalarına səbəb ola bilər.
* Soyuq və quru hava göz quruluğu, yanma və batma hissinə yol aça bilər.
* Xroniki tənəffüs xəstəlikləri olan şəxslərdə öskürək və nəfəs darlığı tutmalarını tətikləyə bilər.
* Soyuq havanın əzələlərə birbaşa təsiri spazmlara, boyun və kürək ağrılarına səbəb ola bilər.

Kondisioner və ventilyator arasında fərq nədir?

"Ventilyator" otağın temperaturunu azaltmır, yalnız sərinlik hissi yaradır. Filtrə ehtiyac duymur və havalandırma üçün faydalıdır.

Kondisioner isə otağın temperaturunu və rütubətini nizamlaya bilir, lakin baxım tələb edir, bahalı və hava çox quru olduqda əlavə tədbirlər tələb edir (məsələn, otağa ağzı açıq su qoymaq və ya nəmləndirici istifadə etmək).

Yuxuda ventilyator və ya kondisioner istifadəsi hansı hallarda zərərlidir?

* Davamlı hava axını əzələlərdə refleks kasılma yarada bilər.
* Boyun, çiyin və bel bölgəsində ağrılar, sərtlik və hərəkət məhdudiyyəti yarana bilər.
* Bədən karıncalanması və zəiflik müşahidə edilə bilər.
* Yuxu zamanı əzələlər dincəlməli olduğu halda, soyuq hava bu prosesi pozur.

"Kondisioner vurması” tibbi bir vəziyyətdirmi?

Bəli, bu elmi olaraq tanınan bir problemdir.

Əlamətlərə bunlar daxildir:

* əzələ və oynaq ağrısı
* keyləşmə
* titrəmə
* öskürək və nəfəs darlığı
* mövcud xəstəliklərin şiddətlənməsi

Üz iflici və hava axını arasında əlaqə varmı?

Soyuq hava üz sinirində iltihaba səbəb olaraq sinir ötürülməsini poza və nəticədə üz iflici yarada bilər. Bu yalnız yuxuda deyil, gündəlik həyatda da soyuğa uzun müddət məruz qalmaqla baş verə bilər.

Uyğun istifadə üçün tövsiyələr:

* Təhlükəsiz temperatur: Otaq temperaturu ideal olaraq 22-24°C aralığında olmalıdır.
* Rütubət balansı: Klimatlaşdırılmış otaqda ağzı açıq su qabı və ya islak dəsmal istifadə edin.
* "Ventilyator"u yönəltmək: Hava axını birbaşa bədənə deyil, otağın ümumi sirkulyasiyasına yönəlməlidir.
* Zamanlayıcıdan istifadə: "Ventilyator" və ya kondisioneri bütün gecə yox, müəyyən saatlar üçün proqramlaşdırın.
* Pəncərə açıq saxlanıla bilər: Xüsusilə "ventilyator" istifadə edilirsə, otaqda CO₂ yığılmaması üçün açıq pəncərə və ya qapı olmalıdır.
* Həssas qruplar üçün (körpələr, yaşlılar, immun sistemi zəif olanlar):
* Maye qəbulu kifayət qədər olmalıdır.
* Otaq havalandırması təmin edilməli, soyuq axının birbaşa bu insanlara yönəlməməsi vacibdir.
* Filtr və baxım mütləq müntəzəm şəkildə aparılmalıdır.
* Göz və tənəffüs xəstəlikləri olanlar üçün doğrudan üfləmə tövsiyə olunmur.

Nəticə: "Ventilyator" və ya kondisioner düzgün istifadə olunmazsa, əzələ spazmı, tənəffüs pozuntusu, allergiya, hətta üz iflici kimi ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Bu cihazlardan istifadə edərkən mütləq ehtiyatlı olunmalı, bədənə birbaşa yönəldilməməli, və otağın temperatur-rütubət balansı düzgün tənzimlənməlidir.

]]> https://fim.az/arasdirma/53624-azrbaycanda-ev-tikmk-n-n-srfli-hr-v-rayonlar-tam-syahi.html https://fim.az/arasdirma/53624-azrbaycanda-ev-tikmk-n-n-srfli-hr-v-rayonlar-tam-syahi.html 53624 Thu, 24 Jul 2025 16:00:13 +0400 native-yes

Ötən il Azərbaycanda 25 min 929 yaşayış evi tikilərək istifadəyə verilib.

İstifadəyə verilən yaşayış evlərinin ümumi sahəsi 2 milyon 895,5 min kv. metr olub.

Qeyd edək ki, evlərin 11 min 522-ni fərdi yaşayış evləri (həyət evləri) təşkil edib. Bundan başqa yaşayış evlərinin 2 min 431-i dövlət, 11 min 996-sı özəl şirkətlər, 11 min 502-si isə əhali tərəfindən inşa olunub.

Məlumat üçün bildirək ki, əhali tərəfindən inşa olunan fərdi yaşayış evlərinin ümumi sahəsi 1 milyon 690 min kv. metr olub. Bir ədəd fərdi yaşayış evinin inşası üçün orta hesabla 67,4 min manat, bir kv. metr yaşayış sahəsinin inşası üçün isə 459 manat vəsait xərclənib.
Paytaxt Bakıda bir kv. metr yaşayış sahəsinin inşası üçün isə 530 manat vəsait xərclənib.

Müqayisə üçün bildirək ki, Azərbaycanda fərdi yaşayış evlərinin tikintisi üçün ən çox vəsait Sumqayıt şəhərində, ən az vəsait isə Neftçala rayonunda xərclənib. Sumqayıt şəhərində fərdi yaşayış evlərinin bir kv. metri üçün orta hesabla 700, Neftçala rayonunda isə 178 manat xərclənib.

Onu da bildirək ki, ötən il əhali tərəfindən 13 şəhər və rayonda fərdi yaşayış evi tikilərək istifdadəyə verilməyib. Bu şəhər və rayonlardan 10-u işğaldan azad olunan ərazilər olub. Ötən il işğaldan azad olunan rayonlar arasında yalnız Füzuli (21 ədəd ev) və Ağdam (13 ədəd ev) rayonunda fərdi yaşayış evi inşa olunaraq istifadəyə verilib.

Azərbaycanın şəhər və rayonlarında əhali tərəfindən tikilən fərdi yaşayış evlərinin bir kv. metri üçün xərclənən vəsaitin orta məbləği aşağıdakı kimi olub:

Sumqayıt şəhəri - 700 manat;
Lənkəran rayonu - 650 manat;
Mingəçevir şəhəri - 630 manat;
Qəbələ rayonu - 585 manat;
Goranboy rayonu - 575 manat;
Şəmkir rayonu - 560 manat;
Şamaxı rayonu - 560 manat;
Masallı rayonu - 560 manat;
Bakı şəhəri - 530 manat;
Samux rayonu - 525 manat;
Balakən rayonu - 500 manat;
Zaqatala rayonu - 490 manat;
Naxçıvan - 470 manat;
Abşeron rayonu - 470 manat;
Biləsuvar rayonu - 467 manat;
Qax rayonu - 455 manat;
Beyləqan rayonu - 452 manat;
Xızı rayonu - 452 manat;
Şəki rayonu - 450 manat;
Astara rayonu - 450 manat;
Ağdaş rayonu - 450 manat;
Tərtər rayonu - 418 manat;
Quba rayonu - 405 manat;
Ağstafa rayonu - 400 manat;
Bərdə rayonu - 390 manat;
Göygöl rayonu - 390 manat;
Şirvan şəhəri - 380 manat;
İsmayıllı rayonu - 373 manat;
Xaçmaz rayonu - 370 manat;
Kürdəmir rayonu - 370 manat;
Gədəbəy rayonu - 356 manat;
Ağdam rayonu - 351 manat;
İmişli rayonu - 345 manat;
Qobustan rayonu - 336 manat;
Ağsu rayonu - 335 manat;
Şabran rayonu - 331 manat;
Oğuz rayonu - 330 manat;
Saatlı rayonu - 310 manat;
Zərdab rayonu - 306 manat;
Ucar rayonu - 297 manat;
Tovuz rayonu - 292 manat;
Cəlilabad rayonu - 290 manat;
Siyəzən rayonu - 285 manat;
Qusar rayonu - 280 manat;
Göyçay rayonu - 265 manat;
Lerik rayonu - 254 manat;
Qazax rayonu - 250 manat;
Ağcabədi rayonu - 234 manat;
Salyan rayonu - 220 manat;
Yardımlı rayonu - 220 manat;
Yevlax rayonu - 196 manat;
Sabirabad rayonu - 185 manat;
Hacıqabul rayonu - 170 manat;
Neftçala rayonu - 178 manat./yeniavaz]]> https://fim.az/arasdirma/53524-lkd-motosikletli-yol-terrorular.html https://fim.az/arasdirma/53524-lkd-motosikletli-yol-terrorular.html 53524 Fri, 18 Jul 2025 10:12:38 +0400 native-yes

Ekspert: “Moped və motosiklet istifadə edənlərin çoxu qanundan bixəbərdir”
Bu ilin ilk 6 ayında respublika yollarında moped və motosiklet sürücülərinin təqsiri nəticəsində baş verən yol-nəqliyyat hadisələrinin sayı və nəticələri ictimaiyyəti narahat etməyə əsas verir. Rəsmi məlumatlara görə, yanvar-iyun aylarında belə qəzalarda 17 yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib, nəticədə 4 nəfər həyatını itirib, 16 nəfər müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alıb. Təkcə Bakıda motosiklet və moped sürücülərinin yol verdiyi 7 hadisə qeydə alınıb, nəticədə 9 nəfər yaralanıb.

Son iki ilin müqayisəli statistikasına baxanda isə aydın görünür ki, motosiklet və mopedlərlə bağlı hadisələrin sayı artmaqdadır. 2022-ci ildə il ərzində belə hadisələrin sayı 20 civarında olmuşdusa, 2023-də bu rəqəm 28-ə yüksəlib. Bu ilin yalnız 6 ayında isə artıq 17 hadisə baş verib. Ekspertlər ilin sonuna qədər bu sayın 35-40 hadisəyə çatacağını proqnozlaşdırırlar.

Rəqəmlərdən göründüyü kimi, bu hadisələrin ölüm göstəricisi də yüksəkdir. Belə ki, ümumi yol-nəqliyyat hadisələrində ölüm səviyyəsi 7-8 faiz arasında dəyişirsə, moped və motosiklet sürücülərinin iştirakı ilə olan hadisələrdə bu göstərici 20 faizə yaxınlaşır. Yəni bu qəzalarda hər 5 nəfərdən biri həyatını itirir.

Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin son açıqlamalarında qeyd olunur ki, hadisələrin 65-70 faizi sürücülərin yol hərəkəti qaydalarını pozması, xüsusilə işıqforun qırmızı işığında keçməsi, əks yola çıxması, piyadalar üçün nəzərdə tutulmuş zolaqlardan sürətlə hərəkət etməsi səbəbindən baş verir. Bundan əlavə, motosikletlərin əksəriyyətində texniki baxışdan keçməmiş, qeydə alınmamış, təhlükəsizlik avadanlıqları olmayan vasitələrdən istifadə olunur.

Sürücülərin hüquqi vəziyyətinə baxdıqda isə onlardan çox böyük qismi, təxminən 80 faizinin sürücülük vəsiqəsi olmadığı bildirilir. Əmək müqaviləsi ilə işləyənlər isə demək olar ki, yoxdur. Belə ki, kuryer xidmətində çalışanların yalnız 15-20 faizi əmək müqaviləsi ilə rəsmiləşdirilib, digərləri “gündəlik qazanc” prinsipi ilə fəaliyyət göstərir. Bu isə onları həm təhlükəsizlik, həm də məsuliyyət baxımından daha riskli edir.

Dünyanın digər ölkələrində də oxşar problemlər yaşanır, amma statistika göstərir ki, tətbiq edilən sərt qaydalar nəticəsində rəqəmlər daha aşağıdır. Məsələn, Hindistanda motosiklet və mopedlərlə bağlı qəzalar 2015-2019-cu illər arasında hər il 150-160 min nəfərin ölümünə səbəb olub. Lakin son illərdə tətbiq edilən məcburi kasko və təhlükəsizlik kursları nəticəsində ölüm halları 15 faiz azalıb.

Avropa İttifaqı ölkələrində isə qəza və ölüm statistikasında motosikletlər ümumi yol hadisələrinin 10-12 faizini təşkil edir, ölüm səviyyəsi isə 6-8 faizdir. Almaniyada 2023-cü ildə motosiklet qəzalarında 450 nəfər həlak olub, Fransa və İtaliyada bu rəqəm 600-700 arasında dəyişib. Amma həmin ölkələrdə hər motosiklet sürücüsünün icbari qeydiyyatı, xüsusi sürücülük vəsiqəsi və texniki baxışı var, kaska və təhlükəsizlik geyimi məcburidir və işəgötürənlər də məsuliyyət daşıyır.

Yaponiyada vəziyyət daha yaxşıdır. Orada hər motosiklet rəsmi qeydiyyatda olur və hər 2 ildən bir texniki baxışdan keçirilir. Qəza və ölüm halları 2010-cu ildən bəri 50 faiz azalıb və hazırda bütün yol hadisələrinin cəmi 5 faizini təşkil edir.

Azərbaycanda isə mütəxəssislər təklif edirlər ki, dünya təcrübəsindən nümunə götürərək ilk növbədə moped və motosiklet sürücüləri üçün ayrıca sürücülük kateqoriyası tələb olunsun, texniki baxış və icbari qeydiyyat tətbiq edilsin, kask və təhlükəsizlik geyimi məcburi olsun, işəgötürənlər əmək müqaviləsi bağlamağa və təlim keçirməyə məcbur edilsin.

Rəqəmlər göstərir ki, bu sahədə təcili tədbirlər görülməzsə, həm yol təhlükəsizliyi, həm də cəmiyyətin narazılığı daha da artacaq. Motosikletlər və mopedlər əlçatan nəqliyyat vasitəsi kimi qalmalı, amma onların yaratdığı təhlükə minimuma endirilməlidir. Bunun üçün qanunvericilik və nəzarət mexanizmləri müasir dünya təcrübəsinə uyğunlaşdırılmalıdır.

Nəqliyyat üzrə ekspert Eldəniz Cəfərov “Yeni Müsavat”a açıqlamasında deyib ki, moped və motosikletlərin iştirakı ilə baş verən qəzaların sayını azaltmaq məqsədilə ötən ildən qanunvericilikdə dəyişikliklər edilib: "Bu növ nəqliyyat vasitəsi ilə bağlı "Yol hərəkəti haqqında" Qanunda və İnzibati Xətalar Məcəlləsində müddəalar yer alıb. Azərbaycanda moped və motosiklet istifadə edənlərin çoxu qanundan bixəbərdir və öyrənmək istəmirlər. Elə bu səbəbdən də ötən həftədən başlayaraq Daxili İşlər Nazirliyinin yol polisləri yollarda moped və motosiklet sürənlərlə maarifləndirmə işləri aparırlar".

Ekspert deyir ki, aparılan maarifləndirmə tədbirləri öz bəhrəsini verəcək və qismən də olsa belə nəqliyyat vasitələrinin iştirakı ilə baş verən qəzaların sayı azalacaq: “Artıq qanunverici baza var. Burada insanların bir qədər məsuliyyətli olması vacibdir. Beynəlxalq təcrübə də bunu deyir. Bir çox dünya ölkələrində də qanunvericilik var və qanuna uyğun rəftar edirlər. Sadəcə olaraq, günümüzün reallığıdır, belə nəqliyyat vasitələri əsasən yay mövsümündə artır. Onların sayı artdıqca isə qəza riskləri də artır”.

Elməddin Muradlı: “Piyada vurulmaları bizi narahat edir” - Yeni Çağ

Elməddin Muradlı

Nəqliyyat məsələləri üzrə ekspert Elməddin Muradlı bildirib ki, son illər motosiklet və mopedlərin sayının artması ilə yanaşı, bu nəqliyyat vasitələrini idarə edən şəxslərin yol hərəkəti qaydalarına biganə münasibəti də müşahidə olunur: “Təəssüf ki, bir çox sürücülər bu nəqliyyat vasitələrini şəhər içində sanki yarış meydanı kimi idarə edirlər. Ara məsafəsi saxlamamaq, təhlükəli manevrlər, dəbilqədən istifadə etməmək və sürət həddini aşmaq artıq normaya çevrilib. Bu isə yol hərəkətində təhlükəsizlik prinsiplərinə ciddi ziddir”.

Ekspertin sözlərinə əsasən, sürücülər bilməlidir ki, hər qayda pozuntusu bir insanın həyatı bahasına başa gələ bilər: “İkitəkərli nəqliyyatın yüngüllüyünə aldanıb məsuliyyətsiz davranmaq özləri üçün də, digərləri üçün də ağır nəticələr doğurur. Motosiklet və mopedlər təhlükəsizlik baxımından avtomobillərə nisbətən daha həssas nəqliyyat vasitələridir. Bu səbəbdən onları idarə edənlər həm öz həyatlarını, həm də ətrafdakı insanların həyatını təhlükəyə atırlar. İctimai nəqliyyata yaxın məsafələrdə qəfil manevrlər etmək, piyada keçidlərində gözləmədən keçmək və ya svetoforun qırmızı işığını vecə almamaq birbaşa qəzaya səbəb olur”.

Elməddin Muradlı təklif edir ki, bu sahədə inzibati cəzalarla yanaşı, sürücülərin maarifləndirilməsi də sistemli və davamlı xarakter alsın: “Yol hərəkəti qaydaları yalnız avtomobil sürücüləri üçün deyil, ikitəkərli nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri üçün də mütləq şəkildə öyrədilməli və tətbiq olunmalıdır. Xüsusən də bu nəqliyyat vasitələrinin icarə şirkətləri vasitəsilə yayılması fonunda sürücülük mədəniyyəti və məsuliyyəti mövzusuna daha çox diqqət yetirilməlidir”.]]>