Davam edən Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Yaxın Şərqdə münaqişənin yenidən alovlanması və bölgənin neftlə zəngin ölkələrinə münaqişənin yayılması təhlükəsi, Ərəb Dövlətləri Liqası və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının ritorik olsa da İsrailə qarşı sərt reaksiyası, əslində, nefti 100 dolların üzərinə çəkməli idi. Lakin bu gün neft Yaxın Şərq hadisələrindən əvvəl olan qiymətdən ucuzdur. Sual olunur, nə baş verir?
Bunu iqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli deyib. O bildirib ki, bunun bir neçə fundamental səbəbi var:
"FED və digər ölkə Mərkəzi Bankları uçot dərəcəsini artırmaqla iqtisadi aktivliyi azaltmaq yolunu tutub bu yolla inflyasiyanı azaltmaq istəyirlər. Digər səbəb Çinin gözləntilərdən daha aşağı sürətlə böyüməsi, AB ölkələrində ressesiya təhlükəsidir. Həmçinin Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyaların fiaskoya uğraması da bura daxildir (Kreml hələ də öz neftini müxtəlif üsullarla bazara çıxara bilir)".
Ekspertin sözlərinə görə, əsas səbəblər və məqsədlər siyasidir:
"ABŞ-da seçkilər yaxınlaşır, orta statistik amerikalı üçün beynəlxalq vəziyyət, xarici siyasət sonuncu yerdədir. Səsvermədən öncə ən çox baxdığı məsələ benzin qiymətləridir – yanacaq ucuzdursa, iqtidarda olan partiyanın şansı artır, bahadırsa azalır. Bu korelyasiya onillərdir ki, var və bu gün Demokratlar və Bayden administrasiyası müxtəlif üsullarla neftin bahalaşmasının qarşısını almağa çalışırlar ki, seçkilərdə şansları olsun. Amma çox ucuzlaşmasını da istəmirlər, çünki “yaşıl enerji” məsələsinə ən böyük maneə ucuz neft-qazdır. Neft 40 dollar olduqda heç kim bərpaolunan enerjiyə yatırım etmək istəmir. Ucuz neft həm də Rusiyaya zərbədir, daha az qazanmasına səbəb olur, lakin Çinə xeyirdir. Deməli Rusiyaya ziyan vurmaq istəsələr, bu yolla Çinə dəstək vermiş olurlar".
N. Cəfərlinin fikrincə, dünyada liderlik böhranı yaşanır və dünyanın bölünməsi davam edəcək: "İsrailin son etdikləri, ağına-bozuna baxmadan sivil insanları bombalaması, uşaqların, qocaların, qadınların qətli vicdanları zədələyib. İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına və Ərəb Liqasına daxil olan ölkələr artıq kənarda qala bilmirlər, çünki altdan, xalqdan ciddi təzyiq var. Əgər bu cəbhələşmə kəskinləşsə, nefti kəskin ucuzlaşdırmaq yolu ilə neftlə zəngin müsəlman ölkələrində ciddi növbəti “ərəb baharları” törədə bilərlər. Zatən xalq qəzəblidir, bunun üzərinə iqtisadi böhran da gəlsə, müsəlman ölkələri daxili çəkişmələrlə boğuşacaqlar.Bu zaman indi formalaşan anti-Qərb koalisiyası zəifləyəcək, çünki, istəlilən daxili xosdan çıxmaq üçün həmin ölkələrin elitaları Qərblə yaxınlaşma yolu tutacaqlar. Hansı elitar qruplaşma tez tərpənsə, o da hakimiyyətə yiyələnəcək. Pisdir-yaxşıdır, bu ikinci məsələdir, amma təəssüf ki, müsəlman ölkələrində hakimiyyətləri legitimləşdirən siyasi “notarius” rolu hələ də Qərbdədir".
"Sözün qısası yaxın aylarda neftin kəskin ucuzlaşması baş verə bilər. İqtisadiyyatları neft-qazdan çox asılı olan ölkələr bunu nəzərə almalıdır. hələ Tramp, Respublikaçılar qalib gəlsələr, bu məsələ daha da sürətlənəcək. Onlar neft-qaz hasilatını təşviq edən siyasətə geri dönəcəklər. Hətta Rusiya-Ukrayna müharibəsinin dayandırılması yollarından biri də neftin 30-40 dollara düşməsi ola bilər", - deyə ekspert əlavə edib.
